Teken en de ziekte van Lyme

Over de afgelopen zeven jaar nam het aantal gevangen teken op vaste locaties onrustbarend toe. In 2013 werd 64% meer dan het gemiddelde over de voorgaande jaren gevangen. De vereniging voor Lyme patienten Nederland ( NLVP) maakte bekend dat ruim 1.5 miljoen mensen worden gebeten door een teek en dat er jaarlijks 76.000 ziektegevallen bij komen. In onderstaand stuk geven we kort weer waarom de toename reden voor onrust is, wat een teek is, wat de ziekte van Lyme is, waar de teek zich het beste thuisvoelt en we geven u enige nadere informatie omtrent bestrijding, preventie en de prognose van deze besmetting met Lyme.

Teek
Wat is een teek?
Een teek is geen insect. Een teek behoort tot de geleedpotigen en is een parasietje.
Een teek kent 3 stadia: de larve, nimf en het volwassen stadium. Uit het ei komt een larf en heeft 6 poten. Hij klimt omhoog langs een grasspriet of plant op enige hoogte en klampt zich vast aan een gastheer, zuigt zich vol en laat zich vallen en vervelt. Na de eerste vervelling heeft hij 8 poten en heet hij nimf. Na een volgende vervelling is hij volwassen. Bij elk stadium is bloed nodig.
Een gastheer wordt gezocht voor bloed en paring.. Het vrouwtje legt zeer veel eitjes, wel enkele duizenden.

Teken en ziekte van Lyme
Een tekenbeet, opgelopen tijdens een wandeling of werk in de tuin die niet tijdig wordt onderkend en behandeld, kan later voor zeer uiteenlopende klachten zorgen. Een flink percentage teken is besmet met de borrelia bacterie.Deze kan de ziekte van Lyme veroorzaken. Reeds in 1884 werd de ziekte van Lyme beschreven. Lyme bestond waarschijnlijk al veel langer.

Eigenschappen van de Borrelia burgdorferi
De ontdekker van de veroorzaker van deze ziekte van Lyme is dr Willy Burgdorfer. Deze isoleerde in 1981 in Ixodes-teken spirocheten die behoren tot het geslacht Borrelia. Later werd dit Borrelia burgdorferi genoemd. Spirocheten zijn een groep van bacteriën die spiraalvormig zijn.Ze hebben een unieke vorm van bewegen.
In de natuur komt de borrelia voor in onder andere muizen. Nadat de teek een bloedmaaltijd heeft genoten bij een geïnfecteerd dier, brengt deze de spirocheten over naar reeën, mensen, huisdieren en andere warmbloedigen. Een besmetting met de Borrelia bacterie is de veroorzaker van de ziekte van Lyme. Volgens de Universiteit Wageningen is gemiddeld 15% van de teken besmet met deze bacterie. Vorig jaar is een nieuwe variant van de Borrelia bacterie ontdekt. Uit een inventarisatie van het RIVM blijkt dat deze bacterie in 4% van de teken aanwezig is.
Naast bacteriën kunnen teken ook nog een aantal virussen overbrengen, die onderliggende ziekten veroorzaken, de zogenoemde co-infecties. Deze kunnen de diagnose en de behandeling van de ziekte van Lyme bemoeilijken.

Lyme
Symptomen van Lyme
Lyme borreliose heeft vaak als eerste symptoom een rode vlek, die in het midden kan ophelderen waardoor een ring ontstaat, griepachtige klachten, maar lang niet altijd. De ziekte van Lyme is een multi-systeemziekte omdat de klachten en pijnen overal in het lichaam voorkomen: in de hersenen, het zenuwstelsel, de spieren, de gewrichten, het hart, de ogen.

Rode vlek en testen
De diagnose is moeilijk te stellen zonder rode vlek. Goede testen als aanvulling op de diagnose zijn in Nederland schaars tot niet aanwezig. De zeer ernstige gevolgen van onbehandelde chronische blijvende Lyme besmetting zijn talrijk. Er zijn gevallen bekend van patiënten die euthanasie prefereerden boven de hel van Lyme.

Bestrijding van de ziekte van Lyme
Is moeizaam. Hoe vroeger de behandeling met antibiotica start hoe beter.Duur, dosis en soort antibiotica verschilt per arts en land. Het ILADS ( International Lyme and Associated Diseases Society) adviseert bijvoorbeeld bij een rode vlek 6 weken in hoge dosis!Volgens deze associatie volstaat een korte kuur niet om de bacterie uit te roeien. Een geval van chronische Lyme vereist bijvoorbeeld een gemiddelde van 6-12 maanden van antibiotica.

Voorkomen is beter dan ………..
Gelet op het bovenstaande is het zeer aan te raden hoge schoenen of laarzen en sokken met DEET aan te trekken, en niet met blote lichaamsdelen de natuur in te trekken, en iedere keer na een wandeling de huid te controleren, met name de knieholtes,en alle overige lichaamsplooien! Men voelt een tekenbeet niet doordat de teek met zijn snuit een verdovende vloeistof inspuit. De teek moet direct worden verwijderd met kop en al. Liefst met een tekentangetje. Ontsmet de wond. Houd de wond rondom de beetplek in de gaten tot rond 2 maanden na de beet. U hoeft niet zo lang te wachten. Er zijn tegenwoordig al antibioticakuren als profylaxe, die door de huisarts worden voorgeschreven.

Verspreiding :Teken, Ecologische Hoofdstructuur en nieuwe natuur
De larven en nimfen stellen zich tevreden met de kleinere zoogdieren.De volwassen vrouwtjes hebben grotere gastheren nodig, zoals bijvoorbeeld herten en wilde zwijnen. De teek kan zich goed verspreiden door de aanleg van nieuwe natuurgebieden (ruigte en nat) en de Ecologische Hoofdstructuur. Voor de teek zijn temperatuur en vochtigheid belangrijk. De teek wil uitdroging voorkomen. Teken zijn namelijk gevoelig voor uitdroging. Dit geldt met name voor de larven. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de gewone teek (de schapenteek is de in ons land meest voorkomende teek) vooral- maar niet uitsluitend- te vinden is in vochtige gebieden, met ruige begroeiing en dan vaak met zandgrond als basis. Duin en heide met vochtige plekken zijn daarom een ideaal leefgebied voor de teek. Het Dwingelderveld met zijn nu vergrote en nattere heide wordt een nog idealer gebied voor de teek.
Al in 2001 was Westerveld, samen met de regio Gaasterland aangegeven met de hoogste meting van het voorkomen van Erythema Migrans (rode vlekken en/of ringen als gevolg van besmetting door een tekenbeet met de bacterie Burgdorfia die de ziekte van Lyme veroorzaakt).

Prognose.
De verwachting is dat de ziekte van Lyme een endemische volksziekte gaat worden. Het UMC St Radboud te Nijmegen heeft sinds enige jaren een polikliniek gespecialiseeerd in Lymeziekte.
De Tweede Kamer heeft zich met een ruime meerderheid geschaard achter het burgerinitiatief voor een expertisecentrum waar kennis en kunde van de ziekte van Lyme wordt gebundeld. Gelet op de te verwachten toename van het aantal besmettingen en de thans in Nederland aanwezige kennis is dit hoogst noodzakelijk.
Eindredactie: Dr. P.Broks. Met dankbaar gebruik van diverse bronnen, waaronder die van de NLVP.